اگر هوش ايراني با كار تيمي بياميزد
نويسنده: گزارش: حميده احمديان راد
سال هاست به شنيدن اين جمله عادت كرده ايم كه ايرانيان نمي توانند كار تيمي انجام دهند. اما موفقيت قابل تحسين تيم هاي ورزشي جوانان و نوجوانان ايراني در مسابقات واليبال و بسكتبال در سطح جهاني، خلاف اين ادعارا ثابت كرد. دريافت مدال در رشته هاي رزشي اي كه كار تيمي در آن حرف اول را مي زند، نشان داد ايرانيان مي توانند كار تيمي را در حد اعلاي آن انجام دهند. آنها اين توانايي خود را قبلاً در سطح مسابقات روبوكاپ نيز نشان داده بودند.
موفقيت هاي تيمي از آن جهت ارزشمند است كه هميشه يكي از نشانه ها براي اثبات اين كه ايرانيان نمي توانند كاري تيمي انجام دهند، ناتواني آنها در كسب موفقيت رشته هاي ورزشي تيمي عنوان مي شد. اين پيروزي ها موضوع ديگري را نيز ثابت كرد و آن اين كه نسل جوان و نوجوان ما بهتر از نسل هاي پيشين با هم كار مي كنند.
* برخي از اشكالات مديريت ايراني
جامعه شناسان مي گويند از آن جا كه ايرانيان در گذشته به شكل عشايري زندگي كرده اند، كار تيمي در فرهنگ ايراني، فرهنگي ريشه دار است اما هنگامي كه جامعه ايران وارد عصر جديد شد، سازمان هاي ايراني نتوانستند از اين فرهنگ به خوبي استفاده كنند. اين درحالي است كه علم مديريت امروز، اثر بخشي بيشتر فعاليت ها را منوط به كارهاي تيمي مي داند.
سينا اميري كارشناس مديريت، انجام كار تيمي را وابسته به توانايي مدير مي داند. وي مي گويد: «كار تيمي كاري پيچيده و از روش هاي جديد مديريتي است. كار تيمي صرفه اقتصادي بسيار بالايي دارد. بنابراين مديران شركت هاي بزرگ كاركنانشان را وادار مي كنند به صورت تيمي كار كنند و اين موضوع به حدي براي آنها مهم است كه اگر فردي نتواند كارش را در قالب تيم به خوبي انجام دهد از آن كار كنار گذاشته مي شود. البته شركت هاي بزرگ امكان جايگزيني افراد را دارند. در يك تيم افرادي با مهارت هاي مختلف، براي رسيدن به هدف مشترك مشخصي كار مي كنند. در يك تيم در واقع تنها آدم ها مهم نيستند بلكه مهم اين است كه افرادي با مهارت هاي مختلف در قالب تيم خوب چيده شوند.»
همين موضوعات علت موفقيت تيم هاي ورزشي را مشخص مي كند.
هنگامي كه با كار مديريتي قوي افرادي با مهارت، به خوبي در قالب تيم گنجانده مي شوند، مي توانند در رده هاي اول جهاني قرار بگيرند. اين درحالي است كه مديران ايراني در اين زمينه مشكل دارند. اميري مي گويد: «يكي از اشكالات مديران ايراني اين است كه مي ترسند فردي با هوش تر و قوي تر از خودشان برايشان كار كند و از اين بابت زير سؤال بروند. در صورتي كه يك اصل مديريتي به مديران پيشنهاد مي كند كه اگر مي خواهند در شغل خود پيشرفت كنند، بايد افراد باهوش تر را استخدام كنند و بعد با مهارت از كار آنها استفاده كنند. در همين راستا براي اين كه كار تيمي هم به خوبي انجام گيرد به مديران توصيه مي شود طوري از تيم تصوير نسازند كه جايي از آن بسيار برجسته باشد و جاي ديگرش خالي باشد. حكايت كار تيمي مثل دندانه هاي يك شانه است. اگر تعدادي از دندانه ها بلند باشد فايده اي ندارد. ژاپني ها كه از نظر انجام كار تيمي مشهورند تيم هايشان شانه هايي با دندانه هاي مساوي است و در نتيجه تيم هايشان عملكردي هماهنگ دارند و خروجي كار آنها هم مناسب است. در حالي كه ما انبوهي از افراد نخبه و با استعداد و تعداد زيادي المپيادي داريم كه چون در قالب تيم به خوبي در كنار يكديگر قرار نمي گيرند، استعداد آنها به نتيجه مورد انتظار منتهي نمي شود.
به عنوان مثال ما تعداد زيادي المپيادي در رشته هاي رايانه داريم ولي همچنان سيستم هاي رايانه اي ما به شكلي است كه بيشتر به درد بازي مي خورد.
درحالي كه كشوري مانند فرانسه به اندازه ما المپيادي ندارد ولي طوري آنها را چيده است كه در عرصه رايانه سيستم هاي بسيار قوي دارد. به عبارتي آنها براي دندانه هاي شانه هاي خود پايه هاي محكمي درست كرده اند.»
كارشناسان يكي از اشكالات ديگر مديريت ايراني را توجه زياد مديران به كنترل كاركنان و جزئيات غيرضروري مي دانند. مديران ايراني مدام بر كار كاركنانشان نظارت مي كنند و درباره آنها اظهارنظر مي كنند. در حوزه مسئوليت تك تك افراد وارد مي شوند و به آنها امر و نهي مي كنند. علت اين نوع رفتار اين است كه مي ترسند كاركنانشان اشتباه كنند، كار سازمان به نتيجه مورد نظر منتهي نشود، كارها سامان خود را از دست بدهد و در نهايت مدير كارش را از دست بدهد.
همين شكل مديريت كه به معني بي اعتمادي به كاركنان است، روحيه تيم را خراب مي كند و منجر به اين مي شود كه سازمان در اهدافش شكست بخورد.
اين در حالي است كه كارشناسان تأكيد مي كنند در زمينه كار تيمي مدير تنها بايد مهارت سازماندهي افراد را داشته باشد.
*روحيه كار تيمي
هنگامي كه مدير توانست تيم خود را به خوبي بچيند، نوبت افراد تيم مي رسد كه چگونه با هم كار كنند.
رؤيا نجم كارشناس ارشد جامعه شناسي مي گويد: «كساني كه كار تيمي انجام مي دهند بايد روحيه مشاركت و همكاري داشته باشند و از همديگر حمايت كنند. در اين راستا بايد از هر نوع حرف هاي حاشيه اي درباره يكديگر پرهيز كنند. البته اين در شرايطي ممكن است كه افراد منافع مشتركي داشته باشند و بدانند كه موفقيت هاي تيم به نفع همه تمام مي شود. از طرفي آنها بايد پذيراي ديدگاه هاي جديد باشند و از اين كه مطالبي هم ياد بگيرند، ابا نداشته باشند. همين طور اعضا بايد خود را متعهد به اهداف تيم بدانند. در اين صورت افراد مهارت هاي خود را طوري در خدمت تيم قرار مي دهند كه در نهايت تيم بتواند به هدف خود دست پيدا كند.»
شركت هايي كه كار تيمي را خوب مي دانند از توان كاركنانشان در همه زمينه ها استفاده مي كنند.
احسان محمدي كارشناس تبليغات مي گويد: «يكي از كارهايي كه مديران شركت هاي موفق انجام مي دهند تشكيل تيم هايي است كه با همفكري هم اهدافي تعيين مي كنند يا حتي پيام هاي تبليغاتي مي سازند. يكي از مشهورترين كارها همان ايجاد توفان فكري است. به اين ترتيب كه هر يك از اعضاي تيم نظري را ابراز مي كند و بعد از اين كه همه نظرشان را ابراز كردند، افراد از نظر هم ايراد مي گيرند. در اين شرايط اگر افراد كار تيمي و واكنش درست را بلد نباشند، ممكن است ايده هاي بسيار خوبي ابراز نشود و شركت از اين ايده ها محروم شود.»
* نقش تعليم و تربيت در كار تيمي
به نظر مي رسد نسل جديد كار تيمي را بهتر از پدران خود انجام مي دهد. ما در اطراف خود با همكاران و يا دانشجويان مستعدي برخورد كرده ايم كه در قالب كار تيمي فعاليتي را شروع كرده اند و آن را به نتيجه نيز رسانده اند. با وجود اين شيوه هاي تعليم و تربيت ما همچنان داراي اشكالاتي است. به خاطر همين است كه همچنان بسياري از افراد در سازمان ها و شركت ها مي گويند كه انفرادي كاركردن نتيجه بهتري دارد و نمي توان در قالب يك گروه مسنجم فعاليتي را به نتيجه رساند.
سينا اميري مي گويد: «هر چند كه مديريت حرف اول را در كار تيمي مي زند، ولي تعليم و تربيت مي تواند سبب شود افراد بهتر با هم كار كنند. بچه ها كار تيمي را در قالب بازي با هم مي آموزند. در مدرسه هم در قالب تيم با هم فعاليت هاي كلاسي انجام مي دهند. منتها هيچ كس در مدارس نقاط ضعف و نقاط قوت آنها را در كار تيمي ارزيابي نمي كند و از آنها نمي خواهد نقطه ضعف خود را در تيم برطرف كنند. در حالي كه تعليم و تربيت توان بازي و همكاري در تيم را افزايش مي دهد. در كشور فرانسه ورزش اهميت زيادي در مدرسه دارد و هر يك از دانش آموزان بايد يك رشته ورزشي انفرادي و يك رشته ورزشي تيمي را انتخاب كنند. در صورتي كه دانش آموزي در رشته ورزشي انفرادي نمره عالي بگيرد ولي در رشته ورزشي تيمي نمره نياورد، تنها نيمي از نمره ورزش را مي گيرد. از طرفي فرانسوي ها هر يك خود را متعلق به اجتماعي مي دانند كه متمايز از اجتماعات ديگر است. در اين اجتماعات پيشكسوتان دست جوان ترها را مي گيرند و جوان ها هم به آنها احترام مي گذارند. آنها در اين اجتماعات به صورت تيمي كارهاي مختلفي انجام مي دهند. همه اينها باعث مي شود در محيط كار هم نحوه انجام كار تيمي را بدانند. اين درحالي است كه ژاپني ها بسيار بيشتر از كشورهاي ديگر انجام كارهاي تيمي را مي آموزند. يكي از موضوعات ديگري كه در ايران انجام كارهاي تيمي را تحت الشعاع قرار داده، موضوع كنكور است. از آنجايي كه كنكور يك موضوع كاملاً فردي است و موفقيت يكي در آن مستلزم حذف ديگري است به كارهاي تيمي مجال بروز نمي دهد.»
سرآمد كارهاي تيمي در جهان ژاپني ها هستند. فعاليت در قالب تيم هاي مختلف در زندگي ژاپني ها اهميت زيادي دارد. به طوري كه ژاپني ها هنگامي خود را در كاري موفق حس مي كنند كه انتظاراتي را كه تيم از آنها دارد برآورده كنند. همين تجربه موفق، كشورهاي ديگر را هم به پيروي از ژاپني ها و تجربه كار تيمي واداشته. به طوري كه اينك اكثر شركت هاي جهان مي كوشند كارهايشان را براساس كار تيمي انجام دهند.
تجربه موفق تيم هاي ورزشي ايراني در زمينه رشته هاي ورزشي تيمي نشان داد كه ايرانيان نيز استعداد زيادي براي انجام كارهاي تيمي دارند و در صورتي كه مديريت صحيح بتواند افراد مستعد را كنار هم قرار دهد، پيشرفت و توسعه در انتظار كشور خواهد بود. بويژه در اين زمينه مي توان به جوانان و نوجوانان اميد زيادي داشت.
موفقيت هاي تيمي از آن جهت ارزشمند است كه هميشه يكي از نشانه ها براي اثبات اين كه ايرانيان نمي توانند كاري تيمي انجام دهند، ناتواني آنها در كسب موفقيت رشته هاي ورزشي تيمي عنوان مي شد. اين پيروزي ها موضوع ديگري را نيز ثابت كرد و آن اين كه نسل جوان و نوجوان ما بهتر از نسل هاي پيشين با هم كار مي كنند.
* برخي از اشكالات مديريت ايراني
جامعه شناسان مي گويند از آن جا كه ايرانيان در گذشته به شكل عشايري زندگي كرده اند، كار تيمي در فرهنگ ايراني، فرهنگي ريشه دار است اما هنگامي كه جامعه ايران وارد عصر جديد شد، سازمان هاي ايراني نتوانستند از اين فرهنگ به خوبي استفاده كنند. اين درحالي است كه علم مديريت امروز، اثر بخشي بيشتر فعاليت ها را منوط به كارهاي تيمي مي داند.
سينا اميري كارشناس مديريت، انجام كار تيمي را وابسته به توانايي مدير مي داند. وي مي گويد: «كار تيمي كاري پيچيده و از روش هاي جديد مديريتي است. كار تيمي صرفه اقتصادي بسيار بالايي دارد. بنابراين مديران شركت هاي بزرگ كاركنانشان را وادار مي كنند به صورت تيمي كار كنند و اين موضوع به حدي براي آنها مهم است كه اگر فردي نتواند كارش را در قالب تيم به خوبي انجام دهد از آن كار كنار گذاشته مي شود. البته شركت هاي بزرگ امكان جايگزيني افراد را دارند. در يك تيم افرادي با مهارت هاي مختلف، براي رسيدن به هدف مشترك مشخصي كار مي كنند. در يك تيم در واقع تنها آدم ها مهم نيستند بلكه مهم اين است كه افرادي با مهارت هاي مختلف در قالب تيم خوب چيده شوند.»
همين موضوعات علت موفقيت تيم هاي ورزشي را مشخص مي كند.
هنگامي كه با كار مديريتي قوي افرادي با مهارت، به خوبي در قالب تيم گنجانده مي شوند، مي توانند در رده هاي اول جهاني قرار بگيرند. اين درحالي است كه مديران ايراني در اين زمينه مشكل دارند. اميري مي گويد: «يكي از اشكالات مديران ايراني اين است كه مي ترسند فردي با هوش تر و قوي تر از خودشان برايشان كار كند و از اين بابت زير سؤال بروند. در صورتي كه يك اصل مديريتي به مديران پيشنهاد مي كند كه اگر مي خواهند در شغل خود پيشرفت كنند، بايد افراد باهوش تر را استخدام كنند و بعد با مهارت از كار آنها استفاده كنند. در همين راستا براي اين كه كار تيمي هم به خوبي انجام گيرد به مديران توصيه مي شود طوري از تيم تصوير نسازند كه جايي از آن بسيار برجسته باشد و جاي ديگرش خالي باشد. حكايت كار تيمي مثل دندانه هاي يك شانه است. اگر تعدادي از دندانه ها بلند باشد فايده اي ندارد. ژاپني ها كه از نظر انجام كار تيمي مشهورند تيم هايشان شانه هايي با دندانه هاي مساوي است و در نتيجه تيم هايشان عملكردي هماهنگ دارند و خروجي كار آنها هم مناسب است. در حالي كه ما انبوهي از افراد نخبه و با استعداد و تعداد زيادي المپيادي داريم كه چون در قالب تيم به خوبي در كنار يكديگر قرار نمي گيرند، استعداد آنها به نتيجه مورد انتظار منتهي نمي شود.
به عنوان مثال ما تعداد زيادي المپيادي در رشته هاي رايانه داريم ولي همچنان سيستم هاي رايانه اي ما به شكلي است كه بيشتر به درد بازي مي خورد.
درحالي كه كشوري مانند فرانسه به اندازه ما المپيادي ندارد ولي طوري آنها را چيده است كه در عرصه رايانه سيستم هاي بسيار قوي دارد. به عبارتي آنها براي دندانه هاي شانه هاي خود پايه هاي محكمي درست كرده اند.»
كارشناسان يكي از اشكالات ديگر مديريت ايراني را توجه زياد مديران به كنترل كاركنان و جزئيات غيرضروري مي دانند. مديران ايراني مدام بر كار كاركنانشان نظارت مي كنند و درباره آنها اظهارنظر مي كنند. در حوزه مسئوليت تك تك افراد وارد مي شوند و به آنها امر و نهي مي كنند. علت اين نوع رفتار اين است كه مي ترسند كاركنانشان اشتباه كنند، كار سازمان به نتيجه مورد نظر منتهي نشود، كارها سامان خود را از دست بدهد و در نهايت مدير كارش را از دست بدهد.
همين شكل مديريت كه به معني بي اعتمادي به كاركنان است، روحيه تيم را خراب مي كند و منجر به اين مي شود كه سازمان در اهدافش شكست بخورد.
اين در حالي است كه كارشناسان تأكيد مي كنند در زمينه كار تيمي مدير تنها بايد مهارت سازماندهي افراد را داشته باشد.
*روحيه كار تيمي
هنگامي كه مدير توانست تيم خود را به خوبي بچيند، نوبت افراد تيم مي رسد كه چگونه با هم كار كنند.
رؤيا نجم كارشناس ارشد جامعه شناسي مي گويد: «كساني كه كار تيمي انجام مي دهند بايد روحيه مشاركت و همكاري داشته باشند و از همديگر حمايت كنند. در اين راستا بايد از هر نوع حرف هاي حاشيه اي درباره يكديگر پرهيز كنند. البته اين در شرايطي ممكن است كه افراد منافع مشتركي داشته باشند و بدانند كه موفقيت هاي تيم به نفع همه تمام مي شود. از طرفي آنها بايد پذيراي ديدگاه هاي جديد باشند و از اين كه مطالبي هم ياد بگيرند، ابا نداشته باشند. همين طور اعضا بايد خود را متعهد به اهداف تيم بدانند. در اين صورت افراد مهارت هاي خود را طوري در خدمت تيم قرار مي دهند كه در نهايت تيم بتواند به هدف خود دست پيدا كند.»
شركت هايي كه كار تيمي را خوب مي دانند از توان كاركنانشان در همه زمينه ها استفاده مي كنند.
احسان محمدي كارشناس تبليغات مي گويد: «يكي از كارهايي كه مديران شركت هاي موفق انجام مي دهند تشكيل تيم هايي است كه با همفكري هم اهدافي تعيين مي كنند يا حتي پيام هاي تبليغاتي مي سازند. يكي از مشهورترين كارها همان ايجاد توفان فكري است. به اين ترتيب كه هر يك از اعضاي تيم نظري را ابراز مي كند و بعد از اين كه همه نظرشان را ابراز كردند، افراد از نظر هم ايراد مي گيرند. در اين شرايط اگر افراد كار تيمي و واكنش درست را بلد نباشند، ممكن است ايده هاي بسيار خوبي ابراز نشود و شركت از اين ايده ها محروم شود.»
* نقش تعليم و تربيت در كار تيمي
به نظر مي رسد نسل جديد كار تيمي را بهتر از پدران خود انجام مي دهد. ما در اطراف خود با همكاران و يا دانشجويان مستعدي برخورد كرده ايم كه در قالب كار تيمي فعاليتي را شروع كرده اند و آن را به نتيجه نيز رسانده اند. با وجود اين شيوه هاي تعليم و تربيت ما همچنان داراي اشكالاتي است. به خاطر همين است كه همچنان بسياري از افراد در سازمان ها و شركت ها مي گويند كه انفرادي كاركردن نتيجه بهتري دارد و نمي توان در قالب يك گروه مسنجم فعاليتي را به نتيجه رساند.
سينا اميري مي گويد: «هر چند كه مديريت حرف اول را در كار تيمي مي زند، ولي تعليم و تربيت مي تواند سبب شود افراد بهتر با هم كار كنند. بچه ها كار تيمي را در قالب بازي با هم مي آموزند. در مدرسه هم در قالب تيم با هم فعاليت هاي كلاسي انجام مي دهند. منتها هيچ كس در مدارس نقاط ضعف و نقاط قوت آنها را در كار تيمي ارزيابي نمي كند و از آنها نمي خواهد نقطه ضعف خود را در تيم برطرف كنند. در حالي كه تعليم و تربيت توان بازي و همكاري در تيم را افزايش مي دهد. در كشور فرانسه ورزش اهميت زيادي در مدرسه دارد و هر يك از دانش آموزان بايد يك رشته ورزشي انفرادي و يك رشته ورزشي تيمي را انتخاب كنند. در صورتي كه دانش آموزي در رشته ورزشي انفرادي نمره عالي بگيرد ولي در رشته ورزشي تيمي نمره نياورد، تنها نيمي از نمره ورزش را مي گيرد. از طرفي فرانسوي ها هر يك خود را متعلق به اجتماعي مي دانند كه متمايز از اجتماعات ديگر است. در اين اجتماعات پيشكسوتان دست جوان ترها را مي گيرند و جوان ها هم به آنها احترام مي گذارند. آنها در اين اجتماعات به صورت تيمي كارهاي مختلفي انجام مي دهند. همه اينها باعث مي شود در محيط كار هم نحوه انجام كار تيمي را بدانند. اين درحالي است كه ژاپني ها بسيار بيشتر از كشورهاي ديگر انجام كارهاي تيمي را مي آموزند. يكي از موضوعات ديگري كه در ايران انجام كارهاي تيمي را تحت الشعاع قرار داده، موضوع كنكور است. از آنجايي كه كنكور يك موضوع كاملاً فردي است و موفقيت يكي در آن مستلزم حذف ديگري است به كارهاي تيمي مجال بروز نمي دهد.»
سرآمد كارهاي تيمي در جهان ژاپني ها هستند. فعاليت در قالب تيم هاي مختلف در زندگي ژاپني ها اهميت زيادي دارد. به طوري كه ژاپني ها هنگامي خود را در كاري موفق حس مي كنند كه انتظاراتي را كه تيم از آنها دارد برآورده كنند. همين تجربه موفق، كشورهاي ديگر را هم به پيروي از ژاپني ها و تجربه كار تيمي واداشته. به طوري كه اينك اكثر شركت هاي جهان مي كوشند كارهايشان را براساس كار تيمي انجام دهند.
تجربه موفق تيم هاي ورزشي ايراني در زمينه رشته هاي ورزشي تيمي نشان داد كه ايرانيان نيز استعداد زيادي براي انجام كارهاي تيمي دارند و در صورتي كه مديريت صحيح بتواند افراد مستعد را كنار هم قرار دهد، پيشرفت و توسعه در انتظار كشور خواهد بود. بويژه در اين زمينه مي توان به جوانان و نوجوانان اميد زيادي داشت.
+ نوشته شده در شنبه یازدهم خرداد ۱۳۸۷ ساعت 12:15 توسط دکتر رامبد باران دوست
|